Kritiek op Peter Sloterdijk

Reactie op Peter Sloterdijk en de werking van de nemende hand. Essay 'Over kleptocratie en kapitalisme' in de Groene Amsterdammer van 14-08-2009

Het is op het eerste gezicht altijd weer verbazingwekkend hoe in deze tijd de verdedigers van het kapitalisme en haar principes, die van toe-eigenen, afbakenen van eigen bezit, en omheinen fulmineren tegen marxistische theorien of daaraan verwante theorien en praktijken en dat als hoofdprincipe van hun reacties nemen, terwijl die traditie slechts marginaal betekenis heeft in politiek, economisch en andere opzichten. (Zie voor de verklaring van toe eigenen, afbakenen en omheinen dit artikel) De marxistische traditie aan de universiteiten is in het geweld van de neoliberale dogma’s die de afgelopen 30 jaar over de wereld verspreid zijn nagenoeg helemaal verdwenen. En waar zijn sinds jaar en dag de in de ogen van sommige liberalen, christen -democraten en sociaal-democraten massabewegingen of sociale bewegingen die op basis van die marxistische principes het kapitalisme op haar grondvesten doen schudden? Je zou zeggen, de verdedigers van de ‘vrije markt’, de critici van de alles opslorpende staat kunnen tevreden achterover leunen. Hun opvattingen hebben gezegevierd. Maar dat gebeurt niet. Steeds weer staan nieuwe analytici op, die de verfoeilijke zestiger en zeventiger jaren toen ‘links’ aan de macht zou zijn geweest, of het communistisch systeem in Oost-Europa als hoofdpunten van hun analyses en kritiek nemen.

Het artikel van Sloterdijk doet denken aan de politieke manouvres van Frits Bolkestein, die toen de VVD al 20 jaar vrijwel onafgebroken regeringsverantwoordelijkheid had gedragen en de dingen naar haar hand had kunnen zetten, fulmineerde tegen de jongerenbewegingen en andere emancipatiebewegingen van de zestiger jaren als verklaring waarom er 20 jaar later van alles misgaat. Vanwaar dit steeds weer terugkomen op bewegingen en theorien, die nog slechts in de marge een rol lijken te spelen? Ik kom daar nog op terug.

Het artikel van Sloterdijk is een aaneenschakeling van retorische trucs, kenmerkend voor de verdedigers van allerlei vormen van onvervalst kapitalisme. In de eerste plaats maak je een samenvatting van het kapitaal van Marx en de theorien van andere beroemde klassieken, zoals Rousseau en dat doe je in 1 bladzijde. Vervolgens ga je dat beklritiseren en demoniseren. Sloterdijk noemt de oorspronkelijke accumulatie als uitgangspunt van de marxistische kritiek. De oorspronkelijke onteigening dus. En deze oorspronkelijke onteigening zou zich in de analyses van marxisten als het ware voortplanten in de huidige tijd, in de sociale en economische processen die onze tijd kenmerken. Wat Sloterdijk niet noemt is, dat er ook een concurrentieprincipe is in het kapitalisme en dat het kapitalisme uitgaat van bepaalde waarden.

Er is geen tegenstelling is tussen een onproductieve klasse, die op kosten leeft van de productieve klasse en dat de staat zorgt voor de uitbuiting van de productieve klasse. Veel mensen die volgens Sloterdijk tot de onproductieve klasse behoren zijn actief in de reproductie sfeer. Verder herverdeelt de staat via belastingheffing niet in de eerste plaats geld van de productieve klasse naar de onproductieve, maar geeft zij geld uit dat direct aan de bedrijven ten goede komt, investeringen in infrastructuur, onderwijs, defensie, etc. Er zijn verschillende onderzoekingen waaruit blijkt, dat juist de hogere inkomensgroepen het meest van deze herverdeling profiteren. Sloterdijks artikel wekt een suggestie die misdadig is.

Een tweede retorische truuc die Sloterdijk toepast is ook al oud. Hij wil de kritiek op afbakenen, omheinen en toe-eigenen en onderlingen concurrentie relativeren, maar hij kan niet rechtstreeks zeggen: die principes zijn toch hardstikke goed als basis voor de organisatie van de samenleving. Want dan zeggen veel mensen: nee, dat is te eenzijdig egoistisch, er zijn ook nog principes als solidariteit, medemenselijkheid, vergevingsgezindheid, opofferingsgezindheid, empathie. Dus gaat hij aantonen dat de kapitalistische principes best goed zijn als basis voor de samenleving door de misstappen van een beperkte groep critici breed uit te meten. Zo van: wat die anderen willen is eigenlijk ook toe-eigenen, afbakenen en omheinen, en dus zijn ze geen haar beter, geloof ze maar niet. Om zo via een omweg van wantrouwen wekken de kapitalisten en egoistisch gedrag van de zogenaamde productieve klasse te rechtvaardigen.

Een wandelmars dwars door Amerika naar Detroit bij het US Social Forum 2010

POOR PEOPLE’S ECONOMIC HUMAN RIGHTS CAMPAIGN

Contact:  Cheri Honkala, 267 439-8419

Marching to Fulfill the Dream:  Campaign Will Mobilize Thousands to Claim Economic Rights

“Martin Luther King dreamed not only of racial justice, but of organizing across racial lines to secure economic justice for all.  In 1998 the Poor People's Economic Human Rights Campaign (PPEHRC) picked up the mantle of MLK and vowed to work until the dream was fulfilled.  If you think we’re there, you can ignore this.  But if you’re hurting, or your mother or your brother or your neighbor or friend is hurting, put on your walking shoes,” said Cheri Honkala, National Organizer of the Poor People's Economic Human Rights Campaign (PPEHRC).

At its national conference in July, nearly 400 representatives of PPEHRC member organizations voted to organize the next phase of the campaign—a march from the Katrina-torn Gulf through the Mississippi Delta and on through the Rust Belt.

The march will culminate in Detroit at the 2010 US Social Forum, which expects upwards of 20,000 participants from around the country and the globe.  As was the case in the 1968 Poor People’s Campaign, other marchers will follow Freedom Roads from other parts of the country to join the main branch, which will visibly unite south and north in their common cause.

In 2003, PPEHRC recreated the 1968 Poor People’s March, caravanning from Marks, Mississippi to Washington, DC.  Commemorating the 35^th anniversary of the campaign planned by King before his assassination, organizers of that march pointed to the shameful lack of achievement of the original economic justice goals of jobs, housing, and health care.  Since then things have gotten worse—much worse.

“In 1968 the white middle class liberals who had supported civil rights largely abandoned the struggle for economic rights,” said a PPEHRC organizer, “but today whites and people of all colors increasingly understand out of their own experience that poverty is not the result of moral failure and laziness. They have worked hard, educated themselves and their children, served their communities and their country, and yet they are losing their homes and their health care.  Robots are doing their jobs, and if they can find a job they work harder and longer for less.”

Another PPEHRC leader elaborated on today’s growing understanding of poverty.  “People who have followed all the rules of ‘middle class America’ are having to choose among their basic human rights:  Shelter or medicine?  Food or clothing?  Education or basic necessities?  Water or pre-natal care?  That’s the nature of poverty.  It’s structural.   Millions who thought of themselves as middle class are awakening to that fact—that securing economic human rights for all is not a safety net for the fallen, but a foundation on which the people of this country can rebuild this country.  We are calling them to this march and to the US Social Forum to create a people’s solution to the economic crisis.”

The plan to undertake the march was announced by Marian Kramer, Co-Chair of the National Welfare Rights Union, at the July PPEHRC event, “Building the Unsettling Force:  A National Conference to End Poverty,” held in Louisville, KY.  It was endorsed enthusiastically by the participants, most of whom represented over 60 of the 131 member organizations of the Poor People's Economic Human Rights Campaign (PPEHRC).  The theme of the conference was based on Martin Luther King’s call to organize the “dispossessed of the nation” into an unsettling force to demand economic human rights.  The conference was co-sponsored by the Social Welfare Action Alliance, and hosted by Women in Transition, both PPEHRC member organizations.

Posted via email from Bijstandsbond

#spreekuurbijstandsbond vrouw uit Groningen heeft 27 jaar samenlevingsfraude gepleegd? Een beetje tegengif

10-08-2009. Vandaag werd bekend, dat een man en een vrouw uit Groningen 27 jaar samenlevingsfraude zouden hebben gepleegd. Uit de sensationale berichtgeving lijkt op te maken, dat samenlevingsfraude gemakkelijk is aan te tonen. Het tegendeel is het geval. Ook een bekentenis zegt niets; wij kennen gevallen waarin de bijstandsgerechtigden op zeer ongeoorloofde wijze door de sociale recherche onder zware druk werden gezet maar een papiertje te tekenen. We krijgen af en toe mensen op het spreekuur of e- mails uit het land waaruit blijkt dat de sociale recherche bij de opsporing van fraude en buurtonderzoek zeer ver gaat. Men gaat soms de hele straat door met een foto van een van de bewoners van een huis dat men controleert, waarbij soms wel 100 mensen ondervraagd worden. Dit lijkt ons een schending van de privacy, je vraagt je af of de noodzakelijke gegevens niet op een wat andere manier verkregen kunnen worden.
Bovendien blijkt hieruit maar weer, dat samenlevingsfraude bijzonder moeilijk aan te tonen is, en dat zeer diep in het prive leven van mensen ingrijpende,tijdrovende en veel geld kostende onderzoeken gedaan moeten worden om deze fraude aan te tonen, waarbij de uitslag van het onderzoek maar al te vaak desondanks arbitrair is. Daarbij worden belachelijke vuistregels gehanteerd als: wanneer twee mensen gemiddeld minder dan drie dagen in hetzelfde huis verblijven is het geen fraude, als het meer is wel. Wanneer wonen mensen samen en wanneer niet? Er moeten twee dingen aangetoond worden: beiden hebben hun hoofdverblijf in dezelfde woning en er is sprake van wederzijdse verzorging. Vage begrippen, waarmee je alle kanten uit kunt. Zoveel mensen, zoveel relaties. Om krampachtig te bewijzen wat niet te bewijzen is, gebruikt de sociale recherche bij haar verhoren en in de secondaire verslaglegging vaak suggestieve formuleringen, die de feiten niet dekken. Het wordt tijd dat als werkelijke oplossing paal en perk wordt gesteld aan de nauwelijks te controleren partnertoets in diverse regelingen. Over het buurtonderzoek bij huisbezoek worden momenteel rechtszaken gevoerd, die tot een andere jurisprudentie zullen leiden.

 P vd L

Posted via email from Bijstandsbond

Fietstocht naar Muiden. Slot

Via Weesp zijn we weer naar het Amsterdams Rijnkanaal gefietst. Langs Driemond verder langs het kanaal. Onder de spoorbrug en de snelweg door en daarna weer bij Amsterdam. Veel fietsers en wandelaars maar ook joggende hardlopers die op zondag hun wekelijkse loopje doen. Vermoeid maar voldaan zijn we neergestreken op het terras van de Groene Olifant. Op dw foto zie je de eindwloze bomenrij langs het Amsterdam Rijnkanaal.

Posted via email from Bijstandsbond

Fietstocht naar Muiden vervolg

We hebben koffie gedronken op het terras bij eethuys (let op de y) Graaf Floris V van Muiden. Het eethuis staat bij de sluis. Daarna hebben wij het fort van Muiden bekeken. Ook in Muiden heeft de economische crisis toegeslagen. Een groot deel van de huizen in de vesting staat te huur of te koop. Maar het muiderslot heeft alle stormen doorstaan.

Posted via email from Bijstandsbond

Vandaag maken medewerkers van de Bijstandsbond een fietstocht.

Vandaag maken enkele medewerkers van de Bijstandsbond een fietstocht naar Muiden. We zijn om 11 uur vertrokken bij de Muiderpoort, tegenover het Tropenmuseum. Daarna zijn we over de Zeeburgerdijk naar het Amsterdam Rijnkanaal gefietst. Daarna over de Muiderbrug langs de trekvaart. We zitten nu op een terras een kopje koffie te drinken. Op de foto wachtende boten voor de brug in Muiden.

Posted via email from Bijstandsbond

Wat moeten we met Geert Wilders? Eerst de mensen, dan de economie

Aan de vooravond van de Europese verkiezingen lijkt de PVV van geert Wilders een monsterzege te gaan boeken. Vrijdagavond 29 mei was er een discussie in de Mansveltschool in Bos en Lommer met kandidaten voor het Europees parlement. Deze discussie leek in veel opzichten op andere discussies die over de opkomst van de PVV en andere rechts-populistische en racistische partijen in Europa gevoerd worden. Hoewel het in Bos en Lommer een goede discussie was op een hoog niveau, beschouw ik achteraf het optreden van de politici als een manifestatie van machteloosheid. Hoe men met Geert Wilders moest omgaan wist men niet precies. Een korte beschouwing over dit verschijnsel.

Alle politici waren het erover eens, dat een ‘cordon sanitaire’ niet werkte, dus Geert Wilders bekritiseren en racistisch noemen en hem overal van uitsluiten. Dan kan hij nog meer in zijn slachtofferrol kruipen en stemmen winnen. De vertegenwoordiger van Groen Links bracht naar voren, dat de partij Wilders inhoudelijk bekritiseert en een genuanceerd verhaal neerzet over de onzin van zijn standpunten. Voor de rest wil men hem negeren. Volgens de Groen Links vertegenwoordiger had dit ook goed gewerkt bij Rita Verdonk, die mede daardoor haar aanhang zou hebben verloren. De andere partijen waren het met hem eens. Maar na enig discussiëren bleek ook dit geen oplossing want Geert Wilders weet als geen ander de media te bespelen. Het genuanceerde verhaal van de andere politieke partijen, daar heeft de pers geen belangstelling voor. Geert Wilders omzeilt heel slim het inhoudelijke debat met andere politieke partijen buiten het parlement en men kan hem dus alleen in de Tweede Kamer aanpakken. De eindconclusie was eigenlijk dat er weinig aan te doen is. Een van de forumleden zei zelfs, dat het vanzelf weer zou overwaaien. Mensen uit de zaal brachten naar voren dat het toch belangrijk is, Geert Wilders racistisch of discriminerend te noemen. De politici moeten een grens stellen, aangeven: dit gaat te ver en dat ook zo benoemen. De mensen willen duidelijkheid. De politici zijn bang voor hem, ze zijn bang met die politiek stemmen te verliezen en angst is als in zoveel situaties een slechte raadgever. Maar de politici wilden er niet echt aan. Er kwam een argument op tafel, dat men aan het eind belangrijk vond, nl dat de andere politieke partijen niet moeten meegaan in de ‘framing’ die Wilders van de problemen in de samenleving maakt. Men zou op basis van de traditie van de gevestigde politieke partijen moet uitgaan van de eigen ‘framing’, dwz het eigen verhaal vertellen en neerzetten, de eigen standpunten naar voren brengen en over het voetlicht brengen, om zo de agenda van de discussie niet te laten dicteren door Geert Wilders.

Geen antwoord

Na enig reflecteren op de discussie wringt daar in mijn ogen de schoen. Dit werd duidelijk bij de behandeling van andere discussieonderwerpen. De meeste gevestigde partijen hebben niet echt een goed antwoord op de economische crisis, op de twijfel die bij mensen is ontstaan over het functioneren van het economisch systeem, over de oplossingen die daarvoor moeten worden gevonden. Ik vroeg of er op Europees niveau niet een norm voor het sociale minimum moet komen, niet een exact bedrag maar een algemene norm, waar alle landen aan moeten voldoen. Bijvoorbeeld het sociale minimum moet 60% van het gemiddelde inkomen in een land zijn. Alleen Groen Links bleek een dergelijke Europese norm in haar verkiezingsprogramma te hebben opgenomen. De Partij van de Arbeid was het er wel mee eens, dat er sociale uitgangspunten moeten zijn voor Europa, maar de vertegenwoordigster hield vervolgens evenals de VVD en D’66 een klassiek verhaal, dat we al 30 jaar horen. Namelijk dat eerst de economie ontwikkeld moet worden, dat schept rijkdom en dan zal de welvaart voor iedereen toenemen. Dan kunnen we een sociaal minimum voor iedereen pas betalen. Een Europese norm daarvoor vaststellen zijn VVD en D’66 niet voor. Men hield dus eigenlijk een verhaal van eerst komt de economie en dan komen de mensen vanzelf. In mijn ogen geloven veel mensen na 30 jaar beloften dit verhaal niet meer. Groen Links verdedigde de Europese norm voor een sociaal minimum, waarop D’66 zei, dat kunnen we niet betalen, daar hebben we geen geld voor. Ook deze redenering geloven volgens mij steeds minder mensen. Er waren wat opmerkingen over en weer dat Groen Links het wil financieren door de gegoede burgers te laten bloeden, maar het verhaal dat er geen geld is wordt nu in de economische crisis vrij ongeloofwaardig als Wouter Bos bij banken in moeilijkheden plotseling vele miljarden bij wijze van spreken uit zijn achterzak betaalt. En wel om de aandeelhouders van ABN/AMRO schadeloos te stellen, niet om de vermogenspositie van de bank weer te verbeteren. Er is geen cent van die miljarden in de bank zelf gestoken. De mensen zijn het zat dit klassieke verhaal van 30 jaar oud te horen. Wordt het niet tijd voor de slagzin eerst de mensen en dan de economie? En vervolgens de vraag: wat voor economie dan, waarbij de mensen en niet de winst, de economische groei of de belangen van de kapitaalverschaffers maatgevend zijn? Geen van de aanwezigen durfde deze omslag in het denken te maken, behalve de vertegenwoordiger van Groen Links. Het is in dit opzicht jammer dat maar vier van de gevestigde partijen deel uitmaakten van het forum, want ik had in dit verband graag de bijdragen van een CDA en SP vertegenwoordiger gehoord.

De omkering van Polanyi

Het adagium eerst komt de economie en dan komen de mensen is de afgelopen 30 jaar vertaald in het uitgangspunt, dat de mensen aangepast moeten worden aan een economische ontwikkeling, waarbij het spel van vraag en aanbod op de markt het leidende principe is. Men noemt dit wel de omkering van Polanyi. Deze econoom schreef een boek getiteld ‘The Great Transformation’ (1957). Hij benadrukte het belang van de inbedding van de economie in de samenleving. Tegelijkertijd waarschuwde hij dat wanneer de economie alle andere domeinen van het leven zou aandrijven en domineren dit een totale ontwrichting van de maatschappij ten gevolge zou hebben. De economie wordt door de nu leidende politici en politieke partijen niet gezien als een onderdeel van de samenleving, waarbij het eerste zich moet aanpassen aan de tweede, nee, de werkelijke situatie wordt op zijn kop gezet. De samenleving moet worden ingebracht in de economie waarbij de kapitalistische economische verhoudingen stilzwijgend als normaal en niet ter discussie staand worden gepostuleerd. Vanuit de omkering van Polanyi is het voor de aanpassing van mensen en hun samenleving belangrijk dat de overheid het individuele gedrag van mensen tracht te beïnvloeden en bij te sturen. Terwijl in de zeventiger jaren nog het uitgangspunt gold, dat de overheid actief werkgelegenheid, dus banen moet creëren en een industrieel beleid moet voeren om ervoor te zorgen dat bepaalde sleutelindustrieën niet uit het land verdwijnen werd met de parlementaire enquête over de scheepsbouw begin tachtiger jaren deze politiek geheel verlaten. Werkloosheidsbestrijding werd werklozenbestrijding, dwz bestrijding van werkloosheid betekent het individuele gedrag van werklozen beïnvloeden en bijsturen en hen kennis en vaardigheden bij brengen om op een flexibele arbeidsmarkt steeds een ander baantje te nemen. Ook op andere terreinen van de maatschappij vond deze radicale omslag in het denken plaats, zoals in het welzijn, de criminaliteitsbestrijding en de ombouw van de welvaartsstaat van de zeventiger jaren. Uitgangspunt is daarbij dat in de ‘softe’ zeventiger jaren individuele misdragingen werden vergoelijkt met een beroep op de maatschappelijke omstandigheden. Het gaat er niet om naar de invloed van maatschappelijke omstandigheden op het individuele gedrag te kijken en de tegenstellingen tussen arm en rijk en de massawerkloosheid te zien als voortvloeiende uit het karakter van het economisch systeem, je moet weer meer de individuele verantwoordelijkheid van mensen benadrukken, de mensen aanspreken op hun gedrag, en een beleid ontwikkelen waarbij de bijsturing van het individuele gedrag van mensen uitgangspunt is voor de oplossing van maatschappelijke problemen.

Radicale omvorming

In het verlengde hiervan werd de controlemaatschappij ontwikkeld, waarbij een netwerk van bureaucratieën en uitvoerende organisaties bezig is individuen te controleren, te sturen en in de gaten te houden.
Met deze radicale omslag in het denken van het ene uiterste naar het andere haalden de nu gevestigde politieke partijen, die verantwoordelijk zijn voor dit denken en die nog steeds zo denken, als het ware zelf de geesten van Geert Wilders en vroeger Pim Fortuin uit de fles. Eenzijdig werden de afgelopen dertig jaar de individuele verantwoordelijkheid en de moraal ten aanzien van het individuele gedrag benadrukt en werd dat gedrag als oorzaak van maatschappelijke problemen gezien waarbij de mensen moeten worden aangepast aan de economie en niet andersom. Wie dertig jaar lang een dergelijke (propaganda) politiek voert moet niet verbaasd zijn wanneer mensen en groepen steeds meer naar elkaars gedrag gaan wijzen als eenzijdige oorzaak van alle problemen waarbij men elkaar tot zondebok gaat bestempelen. Geert Wilders maakt daar gebruik van en trekt die lijn door. Geert Wilders is de extreme uitdrukking van het uitgangspunt: eerst de economie -lees: de belangen van een kleine groep- en dan de mensen. De mensen die nu op de PVV stemmen en anderen in de maatschappij als zondebok aanwijzen zullen- als Geert Wilders aan de macht komt- wat hun eigen positie betreft nog wat beleven.

Paradigmawisseling

Een antwoord op Geert Wilders kan in mijn ogen een vrij korte slagzin zijn. Eerst de mensen en dan de economie. En van daaruit een discussie over een economisch model dat bij de mensen hoort, waarbij radicaal andere verhoudingen tussen markt en overheid ter discussie staan. Daarbij hoort een nieuwe kritiek op de bureaucratische controlemaatschappij, die begin jaren negentig van de vorige eeuw tot ontwikkeling is gekomen en die– bij het niet voeren van de discussie over de inrichting van de samenleving- slechts leidt tot een heilloze escalatie van actie en reactie, met steeds meer gevangenissen, en de creatie van een onderklasse van tweede rangs burgers. De antwoorden die de meeste gevestigde partijen de afgelopen dertig jaar hebben gegeven, werken niet meer. De slappe betogen van Balkenende en Bos over het Rijndeltamodel zullen het tij niet keren.

Piet van der Lende